Yüzyıllık Soller tramvayıyla Mallorca’da portakallar ve dağlar arasından Port de Soller’e yolculuk. Tarihi hat, güncel ipuçları ve neden bugün daha önemli.
Mallorca’nın kuzeyinde, portakal bahçeleri ile dağların arasında, yüzyılı aşkın süredir orijinal bir tarihi tramvay işliyor: Soller kasabasını limanına bağlayan hat. 4 Ekim 1913’te hizmete giren bu güzergâh o günden beri neredeyse hiç değişmedi. Hâlâ beş kilometrenin biraz altındaki aynı raylarda yolcu taşıyor.
Tramvayın fikrini ve tasarımını Pedro Garau adlı bir mühendis ortaya koydu. 20. yüzyılın başında amacı, Soller ile deniz limanı arasında yük ve yolcu taşımayı kolaylaştırmaktı. O zamanlar raylar yalnızca insanları değil, balık ve kömür kasalarını da taşıyordu; savaş döneminde ise mermi ve torpidolar bile bu hat üzerinden gidip geliyordu.
Ray açıklığı bir metrenin biraz altında.
Elektrikle çalışıyor.
Acelesiz gider; en fazla 25 km/s hıza ulaşıyor.
Vagonlar hâlâ ahşap, eskiden olduğu gibi. Bazıları 1913’ten kalma. Sonraları Lizbon’dan gelen vagonlar da yerel koşullara uyacak şekilde yeniden düzenlendi.
Yolculuk Soller’in merkezinde başlıyor. İlk olarak tramvay tarihi binaların yanından süzülüyor, ardından portakal ve limon ağaçlarının arasından kıvrılıyor, dağ deresinin üzerindeki bir köprüyü geçiyor ve sonunda doğruca denize, Soller Limanı’na varıyor. Toplam 17 durak var; dilediğinizde inip yürüyerek devam edebilirsiniz. Bu güzergâh, saate değil manzaraya bakmayı telkin ediyor.
Tramvay ziyaretçilerin gözdesi olsa da, yerliler hâlâ işe gidiş gelişte, okula uğrayışlarda ve pazar alışverişinde ona güveniyor. Her gün çalışıyor ve trafik sıkışıklığına aldırmıyor; sakin cazibesinin payı da burada.
2025’te, turist akınından bunalan sakinler nedeniyle Soller’de yetkililer kiralık araçlar için parkı kısıtlamaya başladı. Ziyaretçilere artık toplu taşımaya geçmeleri öneriliyor—ve tramvay yeniden özellikle işe yarar hale geldi. Sokakları rahatlatıyor ve en az bunun kadar önemli olan bir şeyi yapıyor: adanın eski zaman havasını koruyor.
Yaşına rağmen Soller tramvayı emekliye ayrılmıyor. Vagonları düzenli bakımdan geçiyor ve yenileri ekleniyor—yine vintage, üstelik başka ülkelerden getirilenler. Özellikle araç kısıtlamaları sürerse hattın daha da popüler olması işten bile değil. Bütün bunlar salt nostalji için yapılmış gibi durmuyor; buraya yakışan, işlevsel bir tercih.
Soller tramvayı bir turistik cazibe unsurundan fazlası. Ada yaşamının gündelik bir parçası—görülebilen, dokunulabilen, üzerine binilip yaşanabilen canlı bir tarih. Bu yolculuk hızdan vazgeçip karaktere kazanıyor: havada kuş sesleri, turunçgil kokusu ve sanki 20. yüzyılın başından yeni çıkmış gibi süzülüp geçen bir ahşap vagon—büyünün sırrı da sessizce burada.