Elfstedentocht, Friesland’ın donmuş kanallarında koşulan 200 km’lik buz pateni maratonu. Tarihi, şartları ve Hollanda için neden önemli olduğunu keşfedin.
Her kış Hollanda’da ülke gündemine bir yarış yeniden sızar. Adı Elfstedentocht; kusursuz bir hava penceresine, gerçek bir ayazın tutmasına bağlı olduğu için neredeyse otuz yıldır yapılamayan bir maraton. Yine de insanlar, bir gün buzun yeterince kalınlaşacağına ve yarışın geri döneceğine inancı bırakmıyor; bekleyiş bile geleneğin parçası haline gelmiş durumda.
Elfstedentocht, On Bir Şehir Turu anlamına geliyor. Friesland’ın donmuş kanalları ve nehirleri üzerinde neredeyse 200 kilometrelik bir hattı kapsıyor. Patenciler Leeuwarden’da başlayıp yine orada bitiriyor; yol boyunca diğer on şehrin içinden geçiyor.
Etkinlik, elit sporcularla günlük tutkunları aynı çizgide buluşturuyor. Ancak sağlam bir hazırlık ve başlangıç izni bile yetmiyor; son sözü kış söylüyor.
Yarışın düzenlenebilmesi için buzun tüm parkur boyunca en az 15 santimetre kalınlığa ulaşması gerekiyor. Böyle bir örtü her kış oluşmuyor. 1909’dan bu yana yarış yalnızca 15 kez gerçekleşti; sonuncusu 1997’deydi.
Günümüzde kışlar daha ılıman seyrettiği için doğru koşullar nadir. Birkaç günlük don bile tüm hattı güvenle mühürlemeye yetmeyebiliyor.
Yıllar geçtikçe bekleyişin dozu artıyor. Hollanda’da kışlar eskisi kadar sert değil ve son on yıllarda gereken hava penceresi ender yaşanıyor.
Yine de organizatörler pes etmiyor. Resmi Elfstedentocht sitesi parkuru ve yarışın tarihini anlatıyor; organizasyondan sorumlu dernek her yıl havayı izliyor. Gerçek bir soğuk dalgası gelirse, startın önceden duyurulması ve ülkenin yeniden aynı frekansta buluşması bekleniyor.
Elfstedentocht, yalnızca bir paten yarışı değil; ülke çapında ortak bir âna dönüşen bir sınav. Buz hazır ilan edildiğinde ve çağrı yapıldığında hayat kısa bir süreliğine yavaşlıyor. İnsanlar izin alıyor, okullar kapanıyor, ekran başındakiler patencileri televizyondan izliyor. Güzergâh boyunca binlerce destekçi sıcak içecekler dağıtarak parkuru şenliğe çeviriyor; toplu bir dayanışma hissi havaya siniyor.
Yarışın tarihinde capcanlı sayfalar var. 1963’teki dondurucu soğuk ve sert rüzgârlar neredeyse herkesi yarıda bıraktırdı: 10 bin katılımcıdan yalnızca 69’u finişe ulaştı. O yıl hâlâ Cehennem Yarışı olarak anılıyor. Buna karşılık 1985 sakindi ve binlerce kişi sorunsuzca eve döndü. Tam da bu uç noktalar etkinliği efsaneleştiriyor.
Elfstedentocht’un yeniden buz üzerinde akıp akmayacağını söylemek zor. Bilim insanları ve meteorologlar, geçmişteki kadar keskin kışların seyrekleştiğine dikkat çekiyor. Yine de organizatörler ve binlerce hayran, havanın bir fırsat penceresi sunacağı, buzun taş gibi tutacağı ve yarışın yapılacağına dair o beklenen duyurunun sonunda geleceği umudunu koruyor.