Zürih’te Sechseläuten’de Böögg’ün yakılışını, geleneğin kökenini ve patlama süresinin yazı nasıl simgelediğini öğrenin; festivalin canlı ruhunu yakalayın.
Her bahar Zürih’te alışılmadık bir manzara yaşanır. Kentin ana meydanında, Böögg adı verilen bir yetinin büyük bir kuklası dikilir, göğe uzanan bir odun yığını hazırlanır ve ardından ateşe verilir. Niyet açıktır: yaklaşan yazın nasıl geçeceğine dair bir işaret aramak.
Kulağa eksantrik gelebilir, ama Zürihliler için bu köklü ve kendine özgü anlamı olan bir gelenek. Gün şenlikli görünse de, pek çok kişi ritüeli ciddiyetle izler; Böögg’ün havaya dair ipucu verebileceğine inananlar az değil.
Böögg, ahşap, saman ve kumaştan yapılan kocaman, kuklayı andıran bir figürdür. Kafası torpillerle doldurulur. Geçmişte bu tür figürler kışı—daha geniş anlamda korkuları—simgeler; onları baharda yakmak soğuğu uzaklaştırmanın bir yolu sayılırdı.
Başlangıçta Böögg’ün yakılması başlı başına bir etkinlikti. 1902’de loncaların (tarihî zanaatkâr birlikleri) geçidiyle birleştirildi ve birlikte Zürih’in Sechseläuten adını verdiği tek bir bahar şenliğine dönüştü.
Festival nisan ayının sonlarında düzenlenir. En kritik an, odun yığınının ateşlenip Böögg’ün yanmaya başlamasıdır. O anda süre tutulur: ilk alevlerden kafanın patlayışına kadar geçen dakikalar ve saniyeler sayılır.
İnanç basittir: Kafa ne kadar çabuk patlarsa yazın o kadar sıcak ve güzel geçeceği düşünülür. Uzarsa, serin ve yağmurlu bir yaz beklenir.
Yıllar boyunca pek çok süre kayda geçti. Örneğin:
— 1974’te kafa yalnızca 5 dakika 7 saniye sonra patladı; yazın sıcak geçtiği anlatılır.
— 2023’te Böögg tam 57 dakika boyunca sessiz kaldı ve bu bir rekordu.
— 2025’te patlama 26 dakika 30 saniyede geldi; bu da ortalama bir sonuç sayılıyor.
Elbette hiçbir meteorolog hesaplarına Böögg’ü katmıyor. Yine de kalabalık geri sayımı gerçek bir merakla izlemeyi sürdürüyor.
Dahası, İsviçre’den bir çalışma, kimi durumlarda Böögg’ün kafasının patlamasına kadar geçen sürenin gezegen ölçeğindeki daha geniş hava eğilimleriyle örtüştüğüne işaret etti. Bu onu güvenilir bir tahmin aracı yapmıyor; ama bir gelenek olarak en iyi yaptığı şeyi yapıyor: insanları bir araya getiriyor ve paylaşılacak bir hikâye sunuyor.
Böögg’ün yakılması sadece hareketli bir gösteri değil. Kentsel hayatın bir parçası, tarihin bir uzantısı ve kolayca tanınan bir sembol. Aileler meydanlara çıkıyor, geçitlere katılıyor, baharı karşılıyor ve daha büyük bir bütüne ait olduklarını hissediyor.
Gerçek tahminler uydulardan ve bilgisayarlardan gelse de Zürih, patlamaya kadar geçen dakikaları saymaya devam ediyor—çünkü hızlı bir patlamanın sıcak, güneşli bir yazı müjdeleyebileceği umuduna kapılmamak zor.