İskoçya’da Hogmanay’ın kalbi first-footing geleneğini keşfedin: ilk ziyaretçi, kömür, ekmek ve viskinin anlamı; şans ve bereket nasıl çağrılır? daha fazlası
İskoçya’da yılbaşı geldiğinde mesele yalnızca havai fişekler ve uzun geceler değildir. Kuşaklar boyunca korunan first-footing geleneği, gece yarısından sonra bir evin eşiğini ilk aşan kişinin yeni yılın havasını belirleyeceği düşüncesine dayanır. Bu ritüel, batıl inançtan çok, eve sıcaklığı ve bereketi buyur etmenin nazik bir yolu gibi hissettirir.
First-footing, İskoçların Hogmanay diye bilinen Yeni Yıl kutlamalarının bir parçasıdır. Ziyaretler, iyi dilekler ve köklü adetlerle örülü bir zaman. Yeni yılda eve ilk adımını atan kişinin şans—ya da şanssızlık—getireceğine inanıldığı için o anın yükü hafife alınmaz.
Gelenek, ilk ziyaretçinin gece yarısından önce evin içinde olmamış biri olmasını ister. Yani evde kalmış bir aile üyesi değil; dışarıdan gelen biri—ya da en azından çanlar çalmadan önce dışarı çıkıp sonrasında geri dönen biri.
“Uygun” ilk ziyaretçi, genellikle uzun boylu, koyu saçlı bir erkek olarak görülür; onun şans ve refah getireceğine inanılır. Kadınların, kızıl saçlıların ve sarışın erkeklerin bu rol için daha az makbul sayıldığı düşüncesi de yerleşiktir. Bu kanaatin, sarışın ve her zaman dostane olmayan Viking imgesine kadar uzanabileceği söylenir.
Gece yarısından sonra eve gelen ilk kişi eli boş gelmemelidir. Eşikte bırakılan küçük armağanlar, her evin yakınında tutmak istediği şeylerin simgesidir:
Bir araya geldiklerinde basit ama yerinde bir dileğe dönüşürler: Bu çatının altında her daim ısı, yiyecek, para ve iyi ruh hali olsun.
Bu gelenek, yıla doğru bir başlangıç yapma arzusunun ifadesi. Doğru niyetlerle gelen bir misafirin, aylar boyu sürecek bir şansı harekete geçirebileceği düşünülür; evi sıkıntıdan koruyup iyiyi kendine çekeceği umulur. İnsanın eşiğinden içeri giren ilk adımın bu kadar sembolik bir anlam taşıması, toplulukların yeni yılı beraberce kutsamak istemesiyle uyumlu duruyor.
İskoçya’nın farklı yerlerinde yorumlar değişiyor. Bazıları, özellikle köylerde ve küçük kasabalarda, geleneği harfi harfine sürdürüyor. Diğerleri ise bunu daha neşeli bir yılbaşı ritüeli olarak görüyor—alametlerden çok anı paylaşmanın bahanesi gibi.
Bazı ailelerde ilk ziyaretçi önceden bile belirleniyor; role uygun görülen biri kömür, ekmek ve viskiyle kapıda beliriyor. Bu küçük hazırlık, geleneği hem pratik hem de sıcak tutuyor.
Muhtemelen sürecek—belki değişe değişe. Köklerle ve ritüellerle ilgilenenlerin sayısı artarken, bu yumuşak huylu adet yılı bir gülümsemeyle karşılamanın kolay bir yolunu sunuyor. Umudu misafirperverliğe çeviren bir geleneğe itiraz etmek de zor.
Bir gün İskoçya’da yılbaşını kutlarsanız hazır olun: Biri sizi kapıdan içeri giren ilk kişi olmaya çağırabilir. Kömürü, ekmeği ve elbette biraz viskiyi unutmayın.