Umman’ın Salalah kentinde khareef mevsimi çölü yeşile çeviriyor: çiftçiler yılda 7.000 hindistancevizi ve 4.900 ton muz üretiyor; damla sulama ve seralar önde.
Çoğu insana muz ve hindistancevizinin nerede yetiştiğini sorun; akıllarına ormanlar, adalar ya da en azından buharlı tropikler gelir — çöl değil. Oysa Umman’ın güneyindeki Salalah, kumların ve dağların arasında bu meyveleri bolca yetiştiriyor.
Arap Yarımadası için gerçek bir anomali. Çöl ülkesi tropik ürünleri nasıl benimsedi? Yanıt, doğanın ritminde, teknolojide ve yerel çiftçilerin inatçı emeğinde gizli.
Salalah, Umman’ın en güneyindeki Dhofar’da yer alıyor. Her yıl Haziran’dan Eylül’e kadar khareef adı verilen belirgin bir mevsim geliyor. Sıcaklık düşüyor, yağmurlar başlıyor ve manzara yeşile bürünüyor — sıcaktan ve kuraklıktan kısa bir molayla.
İşte o dönemde Salalah çevresindeki tarlalar olağanüstü verimli hale geliyor. Yağış ve nem sayesinde, ülkenin başka yerlerinde nadiren görülen meyveler burada serpilip gelişiyor.
En güncel 2025 verilerine göre, Salalah’daki çiftçiler yılda yaklaşık 7.000 ton hindistancevizi topluyor — yılın büyük kısmını kurak geçiren bir bölge için çarpıcı bir rakam.
Muz da iyi gidiyor: yılda yaklaşık 4.900 ton; bu da bölgenin toplam meyve üretiminin kabaca beşte biri.
Hindistancevizi ve muzun yanı sıra papaya, limon, guava ve hatta çeşitli sebzeler de yetişiyor. Yine de manşeti taşıyan ürünler muzla hindistancevizi.
İklimin zorluklarına rağmen bu ürünleri almak için yerel çiftçiler geleneksel ve modern yöntemleri harmanlıyor:
- Suyu kök bölgesine doğrudan ulaştıran, tasarruf sağlayan damla sulama.
- Yıl boyu üretim için seralar.
- Topraksız, besin çözeltilerinde yetiştirme: hidroponik.
- Pompalar ve diğer sistemleri çalıştıran güneş panelleri.
Bazı çiftlikler kapılarını ziyaretçilere açıyor: insanlar muz ağaçlarını yakından görüyor, hindistancevizi suyunu kabuğundan içiyor ve bu koşullarda tarımın nasıl yürüdüğünü öğreniyor.
Her şey güllük gülistanlık değil. Son yıllarda hindistancevizi verimleri düşüşe geçti. Nedenler arasında ağaçlara zarar veren zararlılar, hava koşullarındaki değişimler ve yeni dikim alanlarının sınırlı oluşu var.
Su kıt ve arazi engebeli. Meyvecilik yapılan ova dağlarla çevrili; genişlemek için kolay seçenekler az.
Ürünü pazara ulaştırmak da her zaman kolay değil: çiftçiler diğer ülkelerle rekabet ediyor ve dağlardaki lojistik kimi zaman zahmetli.
Rüzgâr karşıdan esse de Salalah’ın görünümü umut veriyor. Bölge, yerel iklime daha uygun yeni muz çeşitlerini devreye almaya başladı. Moz Razat adı verilen bir çeşit henüz yakın zamanda ortaya çıktı ve şimdiden deneniyor.
Yetkililer, tarımı turizmle birleştiren projelere de destek veriyor — bu karışım hem üreticilere hem de bölge ekonomisine omuz veriyor.
Salalah, doğa ile teknolojiyi yerinde kullanınca tarımın en beklenmedik yerlerde bile kök salabildiğini gösteriyor.
Yağmur mevsiminde yol kenarlarında meyve tezgâhları beliriyor; ziyaretçiler yerel halkın da sevdiği soğuk bir içeceği, mashli adı verilen taze hindistancevizi suyunu tadabiliyor.
Tüm o yeşillik, yılın yalnızca birkaç yağışlı ayına dayanıyor. Geri kalan zaman, çoğu çöl gibi sıcak ve kurak.
Bu başarılar, iklimin giderek zorlaştığı ülkeler için ilham verici. Salalah’ın deneyimi, yakında dünyanın başka yerlerinde de işe yarayabilir.