İstanbul’un sokak kedileriyle yaşayan kültürü keşfedin: neden bu kadar çok kedi var, belediye bakımı ve kısırlaştırma, Tombili ve Gli’nin hikâyeleri, Kedi filmi
Bir gün yolunuz İstanbul’a düşerse, görkemli camiler ve cıvıl cıvıl çarşıların ötesine bakın. Kediler her yerde. Banklarda yayılır, vitrinlerin sıcaklığında ısınır, avluların arasından seğirtir, hatta kafelere bile uğrarlar. İstanbul’da sokak kedileri yalnızca hayvan değil—kentin günlük ritminin bir parçası.
Kentin kedilerle bağı eskiye uzanıyor. Ahşap evlerin çoğunlukta olduğu yıllarda kediler, fare ve sıçan avlayarak evin hakkını verirdi; insanlar da onları buna göre kıymetli görürdü. Bir de kültürel boyut var: İslam’da kediler temiz kabul edilir. Rivayete göre Peygamber Muhammed’in bir kedisi vardı ve üzerinde uyuyan kediyi rahatsız etmemek için giysisinin bir parçasını kesmeyi tercih etmişti. Bu saygı duygusu zamanla sönmedi—İstanbul’da bir kediye el uzatmak hâlâ hayırlı bir iş olarak görülüyor.
Bugün şehirde yaklaşık 150 bin sokak kedisi yaşıyor. Yine de alışıldık anlamda “evsiz” sayılmazlar. Özgüvenle dolaşırlar: insanlar onları besler, kapı önlerine küçük sığınaklar kurar, hatta sağlıklarını takip eder.
Belediye de payına düşeni yapar: yağmurdan koruyan kulübeler kurar, tedavi, aşılama ve kısırlaştırma organizasyonları düzenler. Tüm bunlar kedileri güvende tutar—kenti de temiz ve misafirperver kılar. Pratik bir özen; etkisi sokakta hemen görülebiliyor.
Bazı kediler yerel üne kavuştu. Onlardan biri Tombili’ydi; kaldırıma yan gelip sanki düşüncelere dalmış gibi uzandığı fotoğrafı internette hızla yayılmıştı. Ölümünden sonra mahalleli anısına bir heykel dikti ve bu heykel küçük bir kent simgesine dönüştü.
Bir diğeri de Ayasofya’da yaşayan Gli’ydi. Müzeyi gezen hemen herkes onu tanırdı; resmi ziyaretler sırasında bile mekânın içinde sakince dolaşırdı. O öldüğünde binlerce kişi sosyal medyada duygularını paylaştı, yetkililer de anısını yaşatacaklarını belirtti.
Hatta hayatlarını anlatan bir film bile var. Adı Kedi; yedi sokak kedisinin ve onlara bakan insanların hikâyelerini takip ediyor. Dünya çapında izleyiciler filmi sahiplendi—hayvanların büyük bir şehirde hayatın parçasına nasıl dönüştüğünü gösteriyor.
İstanbul’da kediler tüy yumağı misafirler değil; kentin kültürünün bir parçası. İnsanlar yalnızca birlikte yaşamıyor, aynı zamanda ilgileniyor, saygı duyuyor, hatta onlarla gurur duyuyor. İnsanlarla kedilerin aynı sokakları paylaşmasına dair sayısız küçük örnek kente özel bir hava katıyor; sakin bir uzlaşı gibi işleyen bu bağ da şehri benzersiz biçimde davetkâr hissettiriyor.