Poznaj klimat Nepalu: pięć stref od tropików po lodowce, wpływ wysokości na temperatury, pory roku i monsun. Sprawdź, jak zmiany klimatu wpływają na życie.
W Nepalu nie trzeba jechać daleko, by trafić w inną pogodę — wystarczy wspiąć się wyżej. Kraj wydaje się skrojony pod skrajności: na południu skwar i wilgoć, a kilkadziesiąt kilometrów dalej, na wysokości, mróz i śnieg.
Nepal jest mały na mapie, a jego klimat przypomina cały kontynent. Od najniższego do najwyższego punktu różnica przekracza 8 000 metrów. Wzdłuż tego wzniesienia przechodzi się przez pięć wyraźnych stref pogodowych.
Zaczyna się od Teraju — południowych nizin. Przez większość roku jest tam gorąco. Latem temperatura łatwo przekracza 40 °C, a monsun jeszcze bardziej dusi. Zima jest łagodniejsza, bez prawdziwego chłodu: zwykle od 7 do 23 °C.
Dalej są wzgórza i doliny, w tym okolice Katmandu. Klimat umiarkowany: latem ciepło, zimą chłodno, bez tęgich mrozów. W zależności od pory roku temperatury mieszczą się w przedziale 2–35 °C.
Im wyżej, tym powietrze ostrzejsze. Górskie dystrykty są naprawdę chłodne; zimy potrafią być surowe, a lata krótkie i rześkie. Zasada jest prosta: z każdym metrem w górę robi się zimniej. Powyżej 4 400 metrów zaczyna się kraina śniegu i lodu — prawdziwe lodowce, gdzie nawet latem temperatura potrafi spaść poniżej zera.
Naukowcy podkreślają, że na każdy kilometr wysokości przypada spadek temperatury o około 6 °C. Innymi słowy, jeśli na nizinach jest 30 °C, to na pobliskim szczycie może panować mróz. Kontrastu naprawdę nie da się przeoczyć.
Nepal liczy nie cztery, lecz pięć pór roku: wiosnę, lato, deszczowy monsun, jesień i zimę. Od czerwca do września monsun przynosi ulewne deszcze. Podtrzymuje rolnictwo, ale równie często wywołuje powodzie i osuwiska. Przez resztę roku trwa pora sucha, z czystszym powietrzem i bardziej przejrzystym niebem.
Większość ludzi osiedla się na nizinach i na wzgórzach — łatwiej tam uprawiać ziemię, budować domy i żyć wygodniej. Wysoko w górach życie jest twardsze: zimno, odległość, mało zasobów. Te tereny częściej służą letnim wypasom lub wędrowcom; stałych wiosek jest tam mniej.
Te strefy mocno porządkują codzienność. W jednej uprawisz ryż i banany, w innej — tylko ziemniaki, a czasem nic. Pionowy profil kraju dyktuje możliwości.
Według rządowego raportu Nepalu, rok 2023 należał do najcieplejszych od 1981 roku. Gorących dni przybywa, a pory deszczowe stają się mniej przewidywalne. Zmiany najszybciej widać na południu, które się nagrzewa, oraz w górach, gdzie topnieją lodowce.
Te przesunięcia niosą konkretne ryzyka: powodzie, osuwiska i niedobory wody. Jeśli temperatury będą dalej rosnąć, skutki dla ludzi i przyrody będą odczuwalne. Sygnały ostrzegawcze widać już gołym okiem.
Nepal to wyjątkowe miejsce, gdzie w zaledwie kilka godzin można przejść od tropików do wiecznej zmarzliny. To kusi podróżników i dostarcza bezcennego materiału badaczom. Ta sama różnorodność jest jednak coraz bardziej wrażliwa na zmiany klimatu. Zrozumienie, jak kraj się przeobraża, to pierwszy krok, by lepiej go chronić.