Poznaj noworoczne wróżby Europy: lanie cyny w Finlandii, banica z wróżbami w Bułgarii oraz zwyczaje z Niemiec i Austrii. Symbolika, wspólna zabawa i nadzieja
Gdy Nowy Rok wkracza do Europy, ludzie — podobnie jak gdzie indziej — próbują rzucić okiem w przyszłość. Sposobów nie brakuje: jedni sięgają po roztopiony metal, inni po świąteczne przysmaki z ukrytymi wiadomościami. Brzmi osobliwie, ale te rytuały to więcej niż zabawa — splatają się z domowym świętowaniem i nadają mu ciepły rytm.
Oto noworoczne wróżby, które wciąż mają się w Europie dobrze — i to, jak uczestnicy próbują je odczytywać.
W sylwestrowy wieczór w Finlandii praktykuje się jeden z najbardziej rozpoznawalnych lokalnych obyczajów. Mały kawałek cyny (czasem aluminium albo wosku) topi się i wlewa do zimnej wody. Nagłe schłodzenie rzeźbi z niego fantazyjne kształty. Wtedy zaczyna się zabawa: z konturów próbuje się wyczytać, co może przynieść nadchodzący rok.
Serce ma oznaczać miłość, a mała łódka — podróż. Interpretacja zależy od oka patrzącego, a cała frajda polega na wspólnym dopatrywaniu się sensów. Więcej tu wspólnej radości niż wiary w nieomylne przepowiednie.
Dawniej używano ołowiu; dziś zastąpiły go bezpieczniejsze materiały.
Choć zwyczaj przywędrował do Finlandii z innych części Europy, szczególnie się tam zadomowił i w wielu domach wraca co roku.
W Bułgarii przyszłość odczytuje się z jedzenia. Na świątecznym stole pojawia się banica, placek z warstw ciasta, do którego wcześniej wkłada się karteczki z życzeniami lub żartobliwymi prognozami.
Każdy dostaje kawałek z niespodzianką. Niekiedy w cieście ukryta jest moneta; ten, kto na nią trafi, ma mieć szczęście przez cały rok.
Zapiski mogą zapowiadać wszystko: powodzenie w pracy, zdrowie, miłość czy podróż. To lekka gra, która wciąga wszystkich i bawi i dzieci, i dorosłych.
Podobne do fińskiego obyczaje pojawiały się w innych częściach Europy, m.in. w Niemczech i Austrii. I tam wylewano stopiony ołów do wody, a powstałe kształty poddawano interpretacji. Dziś praktykuje się to rzadziej, ale miejscami tradycja wciąż bywa przywoływana na święta.
Na pierwszy rzut oka te noworoczne gry to czysta rozrywka. W rzeczywistości wyrażają potrzebę wejścia w nowy rok z odrobiną nadziei. Ludzie śmieją się, wymieniają przewidywania, zastanawiają się, co może się wydarzyć. Ta wspólna ciekawość zbliża rodziny, rozjaśnia nastrój i ociepla świętowanie.
Wiele zwyczajów zdążyło też się dostosować: metal często ustępuje miejsca woskowi, żarty wkładane do placków dobiera się z myślą o wieku, a przesąd robi miejsce życzliwemu humorowi i dobrym słowom.