Sprawdzamy, czy istnieją zimowe wioski opowieści w Skandynawii i Europie Wschodniej. Gdzie dziś żyje folklor? Muzea, festiwale i miejsca jak Sagobygden.
Czy w samym środku zimy da się znaleźć miejsce, gdzie ludzie wciąż siadają przy ogniu i przekazują sobie dawne opowieści? Takie wioski wciąż istnieją w Skandynawii i Europie Wschodniej.
Sama idea wioski, w której w długie zimowe wieczory ludzie zbierają się przy ogniu, by słuchać historii, brzmi jak sen. Zwłaszcza tam, gdzie zima trwa długo, a folklor przenika codzienność. W tych poszukiwaniach chodziło nie o pocztówkowe scenerie dla turystów, lecz o żywą praktykę.
Tyle że dziś odnalezienie takich miejsc nie jest proste. W minionym roku nie pojawiły się ze Skandynawii ani z Europy Wschodniej doniesienia o autentycznych zimowych wieczorach opowieści pod gołym niebem lub przy palenisku. Ani oficjalne strony, ani publikacje nie przyniosły choćby jednego przykładu — to milczenie jest wymowne.
Nawet jeśli nie udało się namierzyć zimowych „wiosek opowieści”, sama tradycja pozostaje żywa. W Szwecji istnieje Sagobygden — Kraina Opowieści. Mieści się tam Muzeum Legend (Sagomuseet), które gromadzi dawne narracje i dba o rzemiosło żywego opowiadania.
W mieście Skellefteå odbywa się też festiwal opowiadaczy, przyciągający wykonawców z całego kraju. Może nie ma tu ognisk pod otwartym niebem, ale sedno pozostaje: ludzie, którzy potrafią porwać salę samą historią — bez ekranu czy mikrofonu.
Europa Wschodnia również obfituje w baśnie i legendy. Przez wieki przekazywano opowieści o duchach, domowych skrzatach, cudach i zimowych obrzędach. Dziś częściej wybrzmiewają w ramach świąt i jarmarków niż na samodzielnych wieczorach opowieści. Przynajmniej w minionym roku takie spotkania nie odbywały się regularnie — zwłaszcza w formule wspólnego siedzenia przy ogniu.
Nie. To po prostu się zmieniło. Historie przeniosły się do muzeów, na festiwale, czasem do szkół. Można ich posłuchać w podcastach i podczas wydarzeń. Brakuje na razie tego wioskowego kręgu przy ogniu.
Zainteresowanie folklorem jednak nie słabnie. W Skandynawii zwłaszcza muzea i festiwale tego typu mają wsparcie państwa. Nie dziwiłby więc powrót takich wiosek — w końcu coraz więcej osób szuka wolniejszego, bardziej serdecznego sposobu spędzania czasu, a taka potrzeba sprzyja opowieściom.
Coraz więcej podróżnych męczy hałas i masowa turystyka. Szukają autentyczności — żywego kontaktu, dawnych historii, ciepła. Dlatego pomysł wiosek, w których wieczorne opowiadanie jest częścią codzienności, może stać się rzeczywistością. Na razie nie da się wskazać konkretnych miejsc, ale ten obraz może się zmienić.
Na ten moment zimowe gawędy przy ogniu pozostają pięknym marzeniem. Zainteresowanie tymi tradycjami rośnie jednak z roku na rok. Być może wkrótce wyrosną miejsca, gdzie zima jest długa, a opowieści nadal się kocha.
