Poznaj, jak powstawał Wielki Mur Chiński: od ubijanej ziemi po ryżową zaprawę. Historia, techniki budowy i najnowsze odkrycia, które tłumaczą jego trwałość.
Trudno znaleźć na świecie zabytek równie rozpoznawalny jak Wielki Mur Chiński. Jego skala przytłacza — to ponad 21 000 kilometrów. Nie mniej zdumiewające jest to, jak powstawał. Dawni chińscy rzemieślnicy wznieśli tę ogromną barierę bez nowoczesnych narzędzi, a nawet bez cementu. Zamiast tego oparli się na ryżu.
Pierwsza faza budowy ruszyła w III wieku p.n.e., za panowania pierwszego cesarza Chin, Qin Shi Huangdiego. Wówczas mur przypominał raczej łańcuch oddzielnych fortyfikacji niż pojedynczą, ciągłą linię obrony. Jego głównym zadaniem była ochrona kraju przed koczowniczymi plemionami atakującymi z północy.
Później, w czasach dynastii Ming (1368–1644), mur przebudowano i potężnie wzmocniono. To wtedy nabrał kształtów, które rozpoznajemy dziś.
Jednym z największych wyzwań był teren: mur przecina pasma górskie, stepy i pustynie, więc budowniczowie korzystali z tego, co mieli pod ręką.
Na stepach wznoszono ściany z ubijanej ziemi. Warstwy gruntu umieszczano między drewnianymi szalunkami, a następnie zagęszczano tak długo, aż twardniały niemal jak kamień.
W strefach pustynnych mieszano piasek i żwir, by konstrukcje zyskały stabilność.
W górach robotnicy układali kamienne bloki ręcznie.
Najbardziej intrygującą metodą była zaprawa na bazie ryżu, stosowana w niektórych odcinkach. Ugotowany ryż łączono z wapnem, a powstała mieszanka tworzyła wyjątkowo mocne spoiwo, które z czasem stawało się jeszcze twardsze. Badacze ustalili, że taka zaprawa nie tylko scalała kamienie, lecz także pomagała mur przetrwać wstrząsy i erozję. Nietrudno zauważyć, że te fragmenty zachowały się lepiej niż pozostałe.
Mimo dekad badań mur wciąż potrafi zaskoczyć. W 2023 roku archeolodzy zidentyfikowali na pustyni Gobi podziemne odcinki, których wcześniej nie udokumentowano. Uczeni doszli też do wniosku, że najwcześniejsze linie obrony mogły pojawić się nawet przed panowaniem Qin Shi Huangdiego.
Wielki Mur to nie tylko starożytne umocnienie, lecz przede wszystkim popis inżynierii, który pokazuje, jak trwała może być konstrukcja pozbawiona wsparcia nowoczesnych technologii.
Jego długowieczność najpewniej zawdzięcza nie tylko kunsztowi budowniczych, ale i tej kleistej, ryżowej zaprawie, która okazała się czymś więcej niż pożywieniem — stała się zadziwiająco niezawodnym materiałem budowlanym.
