Odkryj 14 kultowych dań świata — od sushi i pho po paellę i bibimbap. Sprawdź składniki, krótką historię oraz miasta, w których smakują najlepiej. Zobacz!
Podróże to nie tylko dreszcz nowych miejsc i obcych zwyczajów; to także rzadka okazja, by spróbować potraw, które definiują kraje i regiony. Przekazywane z kuchni do kuchni przez pokolenia tradycje kulinarne nadają miejscom własny smak i potrafią zamienić wyjazd w odkrycie. Od odurzających przypraw Wschodu po dopracowane europejskie specjały — gastronomiczny świat jest ogromny i pełen miłych zaskoczeń.
Oto kusząca trasa kulinarna po jednych z najbardziej pamiętnych dań i miejscach, w których naprawdę błyszczą. Po drodze zaglądamy do sprawdzonych przepisów i miast, które je rozsławiły.
Tagliatelle al ragù — często nazywane makaronem z sosem mięsnym — to jedno z najbardziej ukochanych dań Włoch. Jego ojczyzną jest Emilia‑Romania, a dokładniej Bolonia, gdzie mieszkańcy z dumą pielęgnują słynny ragù alla bolognese. Nazwa „tagliatelle” pochodzi od włoskiego tagliare („ciąć”), co nawiązuje do sposobu krojenia makaronu.
Autentyczne tagliatelle al ragù wymagają świeżego makaronu jajecznego oraz mieszanki mięs — tradycyjnie wołowiny i wieprzowiny — do tego marchewki, selera i cebuli na soffritto, koncentratu pomidorowego, czerwonego wina, mleka lub śmietanki, oliwy, soli, pieprzu i przypraw.
Bologna to miejsce, w którym warto je zamówić. Skupienie na jakości składników i precyzyjnej technice sprawia, że ten klasyk staje się wzorcem tego, jak proste jedzenie potrafi zamienić się w małe arcydzieło.
Sushi to globalny ambasador kuchni japońskiej. Jego dalekie korzenie prowadzą do dawnych Chin, gdzie rybę solono i fermentowano z ryżem, by ją zakonserwować. Współczesna forma ukształtowała się w Japonii w okresie Edo (1603–1868), kiedy szybko marynowaną rybę podawano na ryżu zaprawionym octem.
Stylów jest wiele, każdy ma własny charakter: nigiri — niewielkie owalne porcje ryżu z plasterkami surowej ryby lub owoców morza; maki — rolki w nori; sashimi — cienko krojona surowa ryba bez ryżu; tempura maki — rolki smażone w cieście; uramaki — rolki z ryżem na wierzchu; oraz temari — kęsy ryżu przykryte rybą lub warzywami.
Najlepsze doświadczenia czekają w Japonii, zwłaszcza w Tokio. Najświeższe kęsy przyciąga targ Tsukiji, a dzielnica Ginza mieści topowe bary, w tym Sukiyabashi Jiro. Tutaj przemawia precyzja i powściągliwość.
Pho bo to emblematyczna wietnamska zupa z wołowiną i makaronem, która narodziła się na początku XX wieku w okolicach Hanoi i szybko podbiła cały kraj. Jej nazwa najpewniej nawiązuje do francuskiego słowa feu („ogień”), co sugeruje wpływ okresu kolonialnego na ewolucję dania.
Kluczowe składniki to kości wołowe na bulion, cienko krojona wołowina (np. polędwica, mostek lub łata), szerokie płaskie makarony ryżowe, aromatyczne przyprawy (cynamon, anyż gwiazdkowaty, goździki, kardamon), cebula i imbir, sos rybny, cukier, świeże zioła (kolendra, szczypiorek, mięta, bazylia), kiełki fasoli, limonka i chili.
Hanoi to kolebka — i miejsce, gdzie warto sączyć pho od rana do późna. Wśród znanych adresów wymienia się Pho Gia Truyen Bat Dan oraz Pho Thin. Na południu, w tym w mieście Ho Chi Minh, wywar bywa słodszy i bogatszy.
Mamaliga to rustykalna rumuńska podstawa kuchni z mąki kukurydzianej i wody — skromna, pożywna, głęboko zakorzeniona w wiejskim życiu Rumunii i Mołdawii. Przez lata ceniona za prostotę i przystępność, z czasem stała się kulinarnym symbolem. Jedna z ulubionych wersji łączy ją z bryndzą i śmietaną.
Aby ją przygotować, potrzeba grubo mielonej mąki kukurydzianej, wody, soli i przypraw, a do podania bryndzy i śmietany. Urok tkwi w uczciwych składnikach i kojącej fakturze.
Serwuje się ją powszechnie w całej Rumunii i Mołdawii. Regiony wiejskie, takie jak Transylwania, Maramureș i Bukowina, trzymają się tradycji, a miasta jak Bukareszt i Kluż‑Napoka chętnie włączają ją do lokalnych kart.
Paella, rodem z Walencji, zaczynała jako posiłek na wsi gotowany na otwartym ogniu w szerokich, płaskich patelniach — to właśnie one dały nazwę całemu daniu. Wśród wielu wariantów nadmorskim faworytem jest paella z owocami morza (paella de marisco).
Typowe składniki to ryż; mieszanka owoców morza, takich jak małże, krewetki, kalmary, przegrzebki i ryba; oliwa; cebula; czosnek; pomidory; czerwona papryka; zielony groszek; wywar rybny; szafran; papryka; białe wino; sól i pieprz; oraz cytryna.
Walencja pozostaje punktem odniesienia, choć w nadmorskich miastach, takich jak Barcelona czy Alicante, też zjada się znakomite wersje. Gdy ryż złapie charakterystyczną sprężystość, danie po prostu śpiewa.
Tom Yam to flagowa tajska zupa na gorąco i kwaśno — nazwa łączy „tom” (gotować) i „yam” (mieszać). Wywodząc się z prowincji i tego, co rosło pod ręką — trawy cytrynowej, liści kaffiru, galangalu — rozlała się po całej Tajlandii i dalej dzięki jasnemu, wielowarstwowemu smakowi.
Popularne odmiany to Tom Yam Kung (z krewetkami), Tom Yam Gai (z kurczakiem), Tom Yam Pla (z rybą lub owocami morza) oraz Tom Yam Nam Khon, kremowa wersja wzbogacona mlekiem kokosowym lub mlekiem skondensowanym.
Podstawę stanowią krewetki lub kurczak, bulion (drobiowy albo rybny), trawa cytrynowa, galangal, liście limonki kaffir, chili, limonka, sos rybny, grzyby, pomidory, kolendra oraz — w wersji kremowej — mleko kokosowe.
Naturalnym początkiem są uliczne stragany i targi w Bangkoku, a bogaty wybór znajdziemy też w innych dużych miastach. W Pattayi i na Phuket łatwo o warianty ze świeżymi owocami morza.
Doner kebab — nazwa pochodzi od tureckiego czasownika „obracać się” — to mięso pieczone na pionowym rożnie, technika, która nowoczesny kształt przybrała w XIX wieku w Bursie, w czasach osmańskich. Popularność zawdzięcza metodzie: cienkie, dobrze doprawione plastry, które same się bastują własnym sokiem.
Klasyczny doner wymaga wołowiny, jagnięciny lub kurczaka; placka lub pity; sosu jogurtowego; pomidorów; ogórków; cebuli; kapusty; marynaty z jogurtu, soku z cytryny, czosnku i oliwy; oraz przypraw takich jak papryka, kumin i kolendra.
Najpewniej trafimy w Turcji — zwłaszcza w Stambule, Ankarze i Bursie — gdzie tradycja i dobre składniki robią różnicę. To także codzienność w Niemczech, a Berlin słynie z bogactwa wariantów.
Bibimbap — dosłownie „mieszany ryż” — to jedno z najszerzej rozpoznawalnych dań Korei: ciepła miska ryżu z warzywami, mięsem, jajkiem i sosem, którą miesza się przy stole. Wywodzi się ze zwyczaju łączenia resztek z ryżem — oszczędna praktyka, która stała się narodowym ulubieńcem.
Niezbędne są gotowany ryż; mięso (zwykle wołowina, choć bywa kurczak lub wieprzowina); warzywa jak szpinak, marchew, ogórek, kiełki soi, grzyby shiitake i cukinia; kimchi; jajko sadzone lub surowe na wierzchu; gochujang (ostra pasta z papryki); olej sezamowy i ziarna sezamu.
Szukajcie go w całej Korei Południowej, szczególnie w Seulu i prowincji Jeolla. Dzielnice takie jak Insadong i Myeong‑dong oferują wiele miejsc z tradycyjnymi wersjami doprawionymi osobistym sznytem.
Shepherd’s pie, o korzeniach w kuchni irlandzkiej i szkockiej, to sprytny sposób na przemianę resztek mięsa i warzyw w coś sycącego. Tradycyjnie powstaje z jagnięciny lub baraniny (w odróżnieniu od cottage pie z wołowiną) i zyskał popularność na przełomie XVIII i XIX wieku, gdy ziemniaki stały się powszechne w Wielkiej Brytanii i Irlandii.
Dla autentycznego efektu przydadzą się mielona jagnięcina lub baranina; puree ziemniaczane; warzywa — marchew, groszek, cebula i seler naciowy; czosnek; bulion; koncentrat pomidorowy; sos Worcestershire; masło; ser Cheddar; sól, pieprz oraz tymianek i rozmaryn.
To klasyk pubów w całej Brytanii i poza nią. W Londynie, Edynburgu i Dublinie niezliczone lokale stawiają na komfort bez zadęcia — talerz, który smakuje jak dom.
Tortellini to pierożki w kształcie pierścienia z Emilii‑Romanii — zwłaszcza z Bolonii i Modeny. Legenda głosi, że ich forma inspirowana była pępkiem bogini Wenus. Niezależnie od tego, czy trafiają na rodzinny stół, czy na świąteczną ucztę, pokazują kunszt zarówno ciasta, jak i farszu.
Ciasto: mąka i jajka. Farsz: ricotta, Parmezan, prosciutto, gałka muszkatołowa, sól i pieprz. Do podania: bulion (mięsny lub drobiowy), sos śmietanowy lub po prostu masło i szałwia.
Najlepiej szukać ich w Emilii‑Romanii — Bolonia i Modena obfitują w trattorie wierne dawnym recepturom. Festiwale w całych Włoszech często pokazują regionalne wariacje, które nagradzają ciekawość.
Beef Stroganoff to rosyjski klasyk: delikatne paski wołowiny duszone w kremowym sosie. Mówi się, że nazwę zawdzięcza hrabiemu Aleksandrowi Stroganowowi, XIX‑wiecznemu mecenasowi i smakoszowi. Przepis po raz pierwszy wydrukowano w 1861 roku w „Podarunku dla młodych gospodyń” Eleny Mołochowiec i odtąd rozszedł się po świecie w wielu odmianach.
Aby go przygotować, potrzeba wołowiny (polędwica lub inne delikatne cięcie), cebuli, pieczarek, śmietany lub śmietanki, koncentratu pomidorowego, musztardy, mąki, masła, soli i pieprzu oraz świeżych ziół, takich jak pietruszka lub koperek.
Autentycznej wersji warto szukać w restauracjach kuchni rosyjskiej w Rosji — szczególnie w Moskwie i Petersburgu. Znajdziemy ją też w kartach wielu międzynarodowych lokali specjalizujących się w daniach rosyjskich.
Tartare to wyrafinowane danie z drobno siekanego surowego mięsa podawanego z przyprawami i dodatkami. Nazwa przywołuje tatarskich Mongołów, którym przypisuje się jedzenie surowizny w czasie wypraw, choć współczesna wersja narodziła się we Francji na początku XX wieku i zdobyła pozycję restauracyjnego przysmaku.
Klasyka wymaga wołowiny, szalotki, kaparów, korniszonów, pietruszki, żółtka, musztardy Dijon, oliwy, sosu Worcestershire, soli i pieprzu oraz soku z cytryny.
Warto go szukać we Francji, zwłaszcza w paryskich bistrach i restauracjach. Duże miasta, takie jak Nowy Jork, Londyn czy Tokio, także oferują dopracowane interpretacje.
Pollo en mole łączy kurczaka z gęstym, aromatycznym sosem mole — rodziną meksykańskich sosów budowanych z wielu składników: chili, przypraw, nasion, orzechów, a czasem czekolady. Mole ma korzenie w przedhiszpańskiej Mezoameryce; współczesna forma najpewniej ukształtowała się w czasach kolonialnych w okolicach Puebli. Mole poblano należy do najsłynniejszych, cenione za warstwowy, złożony smak.
Typowe elementy to kurczak; sól i pieprz; oliwa; suszone papryczki (np. ancho, pasilla, mulato); orzechy i nasiona (migdały, orzeszki ziemne, sezam); przyprawy (cynamon, goździki, anyż, kolendra, kumin); suszone owoce (rodzynki lub inne); czekolada; cebula; czosnek; koncentrat pomidorowy; bulion drobiowy; tortille; cukier i sól.
Meksyk to właściwy adres — zwłaszcza Puebla i Oaxaca, gdzie mole stanowi o lokalnym gotowaniu. Wiele restauracji na świecie również ma to danie w menu.
Szaszłyk to odwieczny filar kuchni Kaukazu, Azji Centralnej i Bliskiego Wschodu. Słowo wywodzi się od tureckiego „şiş”, czyli „rożen”, a technika — mięso nad ogniem — ma pradawne, koczownicze korzenie. Dziś jest wpisany zarówno w świętowanie, jak i codzienność.
Do wersji tradycyjnej używa się jagnięciny, wieprzowiny, wołowiny lub kurczaka; cebuli; octu lub soku z cytryny; oleju roślinnego; soli; pieprzu oraz przypraw i ziół takich jak kumin, kolendra, papryka, bazylia i tymianek.
To stały punkt restauracji specjalizujących się w kuchniach kaukaskich, azjatyckich i bliskowschodnich. W Armenii, Gruzji, Azerbejdżanie, Turcji i krajach Azji Centralnej szaszłyk jest częścią kultury stołu, a wiele miejsc przygotowuje go po dawnemu.