Yanar Dağ rehberi: Bakü’ye 25 km mesafedeki sönmeyen alevler

Azerbaycan’ın başkenti Bakü’nün çok uzağında olmayan bir noktada, toprağın sanki kendi kendine tutuştuğu tuhaf bir yer var: Yanar Dağ — “Yanan Dağ”. Alevleri yıllardır yaşıyor; bu, masalla süslenmiş bir anlatı değil, gerçek bir doğa olayı.

Burası nasıl bir yer?

Yanar Dağ, Bakü’ye yaklaşık 25 kilometre mesafedeki Abşeron Yarımadası’nda. Bir tepe yamacında, yerin altından süzülen alev dilleri yaklaşık 10 metre boyunca uzanıyor, yer yer bir metreye kadar yükseliyor. Bu ateşi, toprağın içinden sızan doğal gaz besliyor. Gaz havayla buluştuğunda tutuşuyor ve yanmaya devam ediyor; yağmur da rüzgâr da onu söndüremiyor.

Tarihçesi ve anlamı

Burası antik çağlardan beri biliniyor. Gezgin Marco Polo, toprağın kendi kendine yandığı diyarları yazmış; 19. yüzyılda buraya gelen yazar Alexandre Dumas da gördükleri karşısında etkilenmişti. Eski zamanlarda böylesi yerler kutsal sayılır, ateşin gücüne inananlar dua etmek için gelirdi.

Ayrıca, ateşin saflığı simgelediği eski Zerdüştlük ritüellerinde bu tür alevlerin kullanıldığına dair bir görüş de var. İnsanlar bu mekânları tanrılardan gelen bir armağan gibi görerek saygı duyardı.

Yanar Dağ bugün nasıl?

2000’lere kadar Yanar Dağ, gezginlerin pek uğramadığı bir yerdi. 2007’de Azerbaycan makamları burayı korunan doğal alan ilan etti. Ardından yürüyüş yolları, seyir terasları, bir müze ve küçük bir amfitiyatro yapıldı. Çalışmalar 2019’da tamamlandı ve bugün ziyaretçiler, nadir bir manzarayı konforlu bir ortamda yakından izleyebiliyor.

Korunan alanın büyüklüğü yaklaşık 65 hektar. Müzede ziyaretçilere alanın geçmişi, ateşin nasıl oluştuğu ve neden sönmediği, yetişkinleri de çocukları da yakalayacak bir anlatımla aktarılıyor.

Neden önemli?

Yanar Dağ’a ulaşmak kolay: Bakü’den arabayla aşağı yukarı yarım saat. Biletler erişilebilir, alan ziyaretçi ağırlamaya iyi hazırlanmış. Gün batımından sonra alevler karanlığa karşı belirginleşiyor; insanın zihninde iz bırakan, doğanın en ham hâlini hatırlatan görüntülerden biri.

Azerbaycanlılar için Yanar Dağ, basit bir meraktan ibaret değil. Kültürlerinin ve tarihlerinin bir parçası; kadim ritüelleri ve doğanın yalın gücünü hatırlatan bir sembol.

Risk var mı?

Gaz düzenli biçimde yanıyor olsa da uzmanlar alanı gözetim altında tutuyor. Doğal gaz bir kaynak ve dikkatli yönetim gerektiriyor. Yanar Dağ’ın koruma altında olması, bu deneyimin gelecek kuşakları da etkilemeye devam edeceğine dair umut veriyor.

Yanar Dağ, bir yamaçtaki ateşten fazlası. Doğanın gücünü ve güzelliğini gösteren bir sahne. Yolunuz hiç düşmese bile böyle bir olgunun varlığını bilmek bile değerli; tarih, kültür ve benzersiz bir doğa harikası tek potada buluşuyor.