Antik Mısır’da gündelik yaşam: ekmek ve bira, diş bakımı ve Senet oyunu

Antik Mısır deyince akla piramitler, firavunlar ve Nil gelir. O görkemli manzaranın gerisinde ise bambaşka bir gündelik hayat vardı: insanlar yemek yiyor, hastalanınca çare arıyor, dinlenmek için zaman ayırıyordu. Araştırmacıların giderek daha fazla odaklandığı bu insani yüz, uygarlığın sandığımızdan çok daha canlı bir resmini sunuyor.

Ekmek, bira ve meyve: sofranın vazgeçilmezleri

Mısır’da en gözde yiyecek ve içecek ekmekle biraydı. Ekmek, emmer ve arpadan yapılıyor; özellikle varlıklı evlerde hamura baharat ya da hurma katılıyordu. Arpadan üretilen bira ise koyu kıvamlı, doyurucu bir içecekti ve neredeyse herkes tarafından tüketiliyordu.

Sofralarda soğan, sarımsak, marul ve fasulye gibi sebzeler de boldu. Meyvelerin başında incir, hurma ve üzüm geliyordu. Halkın çoğu bitki ağırlıklı beslenirken, et ve balık daha çok şölenlerde ya da hali vakti yerinde olanların sofralarında kendine yer buluyordu. Balıklar Nil’den tutuluyordu: yayın balığı, tilapya ve başka türler.

İnsan kalıntılarını inceleyen araştırmacılar, çocuklarla yetişkinlerin beslenmesinin farklılaştığını tespit etti. Örneğin çocuklara büyümelerini desteklemek için sıkça sütlü lapalar veriliyordu. Bu ayrım, ailelerin imkânları ölçüsünde çocuk bakımını önemsediklerini de düşündürüyor.

Diş bakımı nasıldı

Mısırlıların dişleri hiç de kusursuz değildi. Kaba öğütülmüş gıdalar, una karışan kum ve suyun kalitesizliği ciddi hasar veriyordu. Yine de kendilerine çare üretmeye çalıştılar.

Sadece dişlerle ilgilenen uzmanlar vardı. Bu hekimlerden Hesy-ra’nın bir firavunun kişisel dişçisi olarak görev yaptığı biliniyor. Tedavilerde bitkiler, macunlar, gargara karışımları ve özel merhemler kullanılıyordu. Arkeologlar, modern diş hekimliği aletlerini andıran gereçler de buldu.

Bazı kişilerin basit protezler kullandığı, kimi durumlarda eksik dişin yerine bir ikame yerleştirmeye çalıştıkları anlaşılıyor. Bunlar elbette bugünkü implantlar değildi; fakat bu girişimlerin kendisi bile, olanakların elverdiği ölçüde sağlığa gösterilen özeni ele veriyor.

Antik Mısırlılar hangi oyunları oynuyordu

En popüler oyunlardan biri, dama ya da tavlayı andıran Senet’ti. Krallar da halk da bu oyunu oynardı. Senet’in kutsal bir anlamı olduğu düşünülüyor ve öte dünyada yardımcı olacağı inancıyla mezarlara konuyordu.

Geçen yıl içinde oyunlara ilişkin yeni arkeolojik buluntu çıkmadı. Yine de mevcut kanıtlar, Mısırlıların rahatlamayı bildiğini ve boş zamanlarını değerli gördüklerini açıkça gösteriyor; bu sakin anların, yoğun bir hayatın içindeki nefes aralıkları olduğu hissediliyor.

Gündelik hayata dair ne öğrendik

Son çalışmalar, Antik Mısır’da düzenli ve bilinçli bir yaşam sürdüğünü ortaya koyuyor. İnsanlar iyi beslenmeye, rahatsızlıklarını gidermeye, kendilerine bakmaya ve hatta kutu oyunları için vakit ayırmaya çalışıyordu. Üstelik bu yalnızca zenginlerin ayrıcalığı değildi; daha sade biçimleriyle de olsa, sıradan Mısırlılar da yiyeceğe, bakıma ve eğlenceye erişebiliyordu.

Araştırmalar ilerledikçe uygarlık uzak bir efsane olmaktan çıkıyor: piramitlerin ve mumyaların ardında, sofraya konan ekmek, evin günlük temposu ve sağlıklı kalma isteğiyle atan gerçek bir hayat vardı.