Eski Japonya’da vergiler suşi, pirinç ve balıkla ödeniyordu

Bugün vergi denince akla para gelir. Oysa eski Japonya’da manzara bambaşkaydı: yükümlülükler pirinçle, kumaşla, hatta suşiyle ödenebiliyordu.

8. yüzyılda bölgelerin çoğunda vergiler ayni olarak tahsil ediliyordu. Uzun süre bozulmadan saklanabilen gıdalar özellikle makbuldü — pirinç, balık ve diğer erzak. Pirinç ülkenin başlıca serveti sayılıyordu: her yerde yetişiyor, Japonların beslenmesinin bel kemiğini oluşturuyordu. Dönemin bazı kayıtlarında suşinin de vergi ödemesi olarak kabul edildiği belirtilir.

Şunu unutmamak gerekir: O dönem suşi bugünkü rulolara hiç benzemiyordu. Ürünler fermente edilmiş ya da tuzlanmıştı. Yöntem basitti: balık pirincin içine bastırılıyor, aylarca, bazen yıllarca bekletiliyordu; böylece yiyecek uzun süre dayanıyordu.

Devlet suşiyle yetinmiyordu. Midye, abalone (deniz kulağı), deniz yosunu ve başka deniz ürünleri de haraç olarak alınıyor, başkente gönderiliyor ve görevliler, ordu ve hatta tapınaklar arasında paylaştırılıyordu.

Zamanla vergi sistemi değişti. 9.–10. yüzyıllara gelindiğinde yetkililer parasal ödemelere yöneliyordu. Büyük ölçekte ürün toplamak hantaldı — taşınması ve depolanması zordu. Ekonomi geliştikçe ve ticaret önem kazandıkça para öne çıktı. 12. yüzyılda vergiler çoğunlukla nakit ödenir olmuş, 16. yüzyıla gelindiğinde ise mal toplanması neredeyse ortadan kalkmıştı.

Vergi ödemesinde kullanılan suşiye dair bu ayrıntı, Japon ekonomisinin yüzyıllar içinde ne kadar köklü bir dönüşüm geçirdiğini gösteriyor; tazelikten ziyade dayanıklılığın değer gördüğü bir dönemi hatırlatıyor.

Bugün böyle bir sistemi hayal etmek zor. Yine de nadir ve pahalı yiyecekler hâlâ servetin işareti: trüf mantarı, seçkin deniz ürünleri, yıllandırılmış şaraplar — o eski suşilerin birer yankısı. Hâlâ cazibelerini koruyorlar ve insanlar onlar için yüklü bedeller ödemeye razı.

Belki de suşi bugün de gurmeler için bir tür “vergi”dir — sadece artık ödemeler memurlara değil, restoranlara gidiyor.