Çin Seddi: pirinç harcıyla yükselen kadim mühendislik

Çin Seddi, dünyanın en kolay ayırt edilen simgeleri arasında. Ölçeği baş döndürücü: 21.000 kilometrenin üzerinde. En az bunun kadar çarpıcı olan, nasıl inşa edildiği. Antik Çinli ustalar, modern aletler olmadan, hatta çimento kullanmadan bu muazzam engeli yükseltti. Bunun yerine pirinçten güç aldı.

Çin Seddi nasıl ortaya çıktı

İlk inşa evresi MÖ 3. yüzyılda, Çin’in ilk imparatoru Qin Shi Huangdi döneminde başladı. O dönemde duvar, tek parça bir savunma hattından çok, birbirinden ayrı tahkimatların zinciri gibiydi. Temel amaç, kuzeyden saldıran göçebe topluluklara karşı ülkeyi korumaktı.

Daha sonra Ming hanedanı (1368–1644) döneminde duvar baştan inşa edilip büyük ölçüde güçlendirildi. Bugün tanıdığımız silueti de o zamanlar şekillendi.

Taş, toprak ve pirinç: nasıl işe yaradı

En büyük zorluklardan biri araziydi: duvar, dağlardan çöllere uzanıyor; bu yüzden ustalar, ellerinin altındaki malzemeyi kullandı.

Bozkır kesimlerinde duvarlar sıkıştırılmış topraktan yapıldı. Toprak katmanları ahşap kalıplar arasına serilip taş gibi sertleşene kadar dövüldü.

Çöl bölgelerinde yapıya denge kazandırmak için kum ve çakıl karışımı kullanıldı.

Dağlarda ise taş bloklar tek tek yerleştirildi.

En ilgi çekici yöntem ise bazı bölümlerde kullanılan pirinç esaslı harçtı. Pişmiş pirincin kireçle karıştırılması, zamanla daha da katılaşan olağanüstü sağlam bir bağlayıcı ortaya çıkarıyordu. Araştırmacılar, bu harcın taşları bir arada tutmakla kalmayıp duvarın depremlere ve erozyona dayanmasına da yardımcı olduğunu tespit etti. Bu nedenle o kesimlerin diğerlerine kıyasla daha iyi ayakta kaldığı anlaşılır bir durum.

Yeni bulgular

On yıllardır incelenmesine rağmen duvar hâlâ sürprizler sunuyor. 2023’te arkeologlar, Gobi Çölü’nde daha önce kayda geçmemiş yer altı bölümlerini belirledi. Bilginler ayrıca en erken savunma hatlarının, Qin Shi Huangdi’nin hükümdarlığından bile daha önce ortaya çıkmış olabileceği sonucuna vardı.

Çin Seddi neden hâlâ ayakta

Çin Seddi, sadece antik bir sur değil; modern teknoloji olmadan da bir yapının ne kadar dayanıklı olabileceğini gösteren bir mühendislik başarısı.

Onun uzun ömürlülüğü muhtemelen yalnızca ustaların maharetine değil, aynı zamanda yiyecek olmaktan çıkıp güvenilir bir yapı malzemesine dönüşen o yapışkan pirinç harcına da dayanıyor.