Park Güell’in konut hayalinden UNESCO mirasına yolculuğu

Park Güell, Barselona’nın en ayırt edici duraklarından biri. Bugün dünyanın dört bir yanından gelenler, mozaiklerini, sütunlu galerilerini ve meşhur dalgalı bankını görmek için buraya yöneliyor. Oysa başlangıçta fikrin yönü başkaydı: burası üst gelir grubuna hitap eden bir konut bölgesi olarak tasarlanmıştı. Planın nasıl dağıldığı ise parkın kendisi kadar merak uyandırıcı.

Her şey nasıl başladı

19. yüzyılın sonunda sanayici Eusebi Güell, Barselona’da gözde bir “bahçe şehir” kurmayı hedefledi; merkezin gürültüsünden uzak, yeşil ve konforlu bir mahalle. Çıplak Dağ olarak bilinen bir tepede arazi satın aldı ve uzun yıllardır birlikte çalıştığı dostu, mimar Antoni Gaudí’yi davet etti.

Plan iddialıydı: 60’tan fazla parsel, evler, geniş caddeler, merdivenler ve drenaj kanalları; hepsi hayal gücünü zorlayan bir mimari dille tasarlanacaktı. Gaudí kolları sıvadı; gösterişli giriş köşkleri, teraslar, patikalar ve bugün Yüz Sütunlu Salon olarak bilinen bir pazar planladı. Her ayrıntı, dalgalı çizgiler ve canlı mozaiklerle onun imzasını taşıyordu.

Proje neden başarısız oldu

Onca çabaya karşın satışlar bir türlü ivme kazanmadı. Alan merkeze uzaktı ve ulaşmak zordu. Gaudí’nin mimarisini fazla alışılmadık bulanlar da oldu. Sonunda parseller elde kaldı. Yalnızca iki ev yapılıp kullanıldı: birini bir avukat satın aldı, diğerini emsal oluşturmak için Gaudí aldı ve yaklaşık 20 yıl orada yaşadı.

Yine de Güell, arazileri özel bir park gibi kullandı; çevresinden konuklarla gezintiler ve davetler düzenledi. 1918’de hayatını kaybedince, mirasçıları mülkü kente satmaya karar verdi.

Herkese açık bir park

1922’de Barselona Belediyesi araziyi satın aldı. Konut planı rafa kaldırıldı, ancak ortaya çıkan yapılar korundu. Sıradışı dokuya sahip bu alan kamusal bir parka dönüştü ve 1984’te Park Güell UNESCO Dünya Mirası listesine girdi.

İşin ironik yanı, projenin çöküşünün en büyük başarısına dönüşmesiydi. Gaudí, doğaya duyarlı bir yaklaşımla mekanı şekillendirdi; her ayrıntıyı el emeğiyle ve özenle kurdu. Bitmemiş haliyle bile parkın benzersiz görünmesi tesadüf değil.

Bugün nasıl bir yer

Bugün Park Güell, Barselona’nın en çok ziyaret edilen durakları arasında. Yıpranmayı önlemek için alan ikiye ayrıldı: bir bölümüne giriş ücretsiz; anıtsal bölgeye ise biletle giriliyor. Parkın simgeleri—mozaik semender, dalgalı bank, sütunlu galeriler—bu bölümde yer alıyor.

Belediye ekipleri düzenli restorasyonlar yapıyor, düzeni sağlıyor ve kalabalığı azaltmak için elektronik bilet uyguluyor.