Gize’nin Büyük Sfenks’i: kim yaptı, neyi saklıyor?

Binlerce yıldır Büyük Sfenks, bakışlarını çölün açıklığına dikmiş halde Gize Platosu’nu gözetliyor. Antik Mısır’ın en akıl kurcalayan anıtlarından biri olmayı sürdürüyor; araştırmacılar arasındaki tartışmalar dinmiş değil. Neden inşa edildi? Kimin yüzünü taşıyor? Ve neyi saklıyor? Soruların cazibesi hiç azalmıyor.

Sfenks yaklaşık 4.500 yıl önce, Firavun Khafre döneminde yapıldı. Ölçeği başlı başına etkileyici: yaklaşık 73 metre uzunluğunda ve 20 metre yüksekliğinde. Tek bir kaya kütlesinden oyulan anıt, yüzyıllar boyunca rüzgârla ve kumla aşındı. Ünlü burnu çoktan kayboldu; sakalının bir bölümü ise bugün bir müzede duruyor.

Bilim insanlarının çoğu, yüzün Khafre’yi betimlediği görüşünde. Yine de daha sonra değiştirilmiş olabileceğini savunanlar da var; ihtimal tümüyle göz ardı edilmiyor.

Son araştırmalar, Sfenks’in altında gizli boşluklar bulunduğuna işaret ediyor. Bunlar oda ya da geçit olabilir; ancak Mısır makamları, kazıların anıta zarar verebileceği endişesiyle burada çalışmalara izin vermiyor. Riskler düşünüldüğünde bu temkinli tutum yerinde görünüyor.

Bir başka görüşe göre Sfenks, önce doğal bir kaya çıkıntısıydı; bu kütle temel olarak benimsendi ve zamanla bugün gördüğümüz heykel formuna dönüştürüldü.

Bir de Sfenks’in altında sözde “Kayıtlar Salonu” bulunduğu yönünde popüler bir fikir var. Efsaneye göre burada, tarihin bilinmeyen sayfalarına ışık tutabilecek elyazmaları ya da eserler saklı. Bu iddia henüz kanıtlanmış değil; buna rağmen araştırmacılar arayıştan vazgeçmiyor.

Modern araçlar bile Sfenks’ten kolay yanıtlar koparamıyor. Belki ilerideki çalışmalar perdeyi aralar. O zamana dek, çölün kıyısında sessizce durmayı sürdürüyor; geçmişin bekçisi gibi—ve belki de onu güçlü kılan, hiç eksilmeyen o gizemin ta kendisi.