Maskat’ta gökdelenler neden yok? Kurallar, iklim ve kimlik

Umman’ın başkenti Maskat’ın fotoğraflarına bakınca bir ayrıntı hemen göze çarpıyor: gökdelen yok. Parıldayan cam devler yok, göğe tırmanan kule ormanları da. Her şey alçak, beyaz ve acele etmeyen bir ritimde. Peki neden? Maskat, binaların bulutlarla yarıştığı diğer Körfez kentlerinden niçin bu kadar farklı görünüyor?

Ufku seven bir şehir

Maskat, Dubai ya da Abu Dabi’ye pek benzemiyor. Çoğu yapı mütevazı yükseklikte ve beyaza boyalı; şehir sanki yere doğru uzanmayı seçmiş gibi. Bu bir tercih. Başkent, tarihî dokusunu—eski kaleleri, dar sokakları, kadim mahalleleri—gölgede bırakmadan korumak istiyor.

Yerel yetkililer, yüksek kulelerin kentin görünümünü bozacağını savunuyor. Yerel medya da Maskat’ın komşularına öykünmek gibi bir niyeti olmadığını, hedefin ayırt edici kalmak olduğunu yineliyor. Bu tutum, nostaljiden çok bilinçli bir çizgi olarak öne çıkıyor.

Maskat’ta gökdelenleri yasaklayan bir yasa var mı?

İnternette Maskat’ta 91 metreden yüksek binaların yasaklandığına dair iddialar dolaşıyor. Ancak bunun resmî teyidine ulaşmak kolay değil. Belediyenin sitesinde ya da ulusal mevzuatta böyle net bir rakam yer almıyor.

Kesin olan şu: şehir, çatıya yapılacak ekleri sınırlayan kurallara sahip. Bir mülk sahibi ilave kat ya da teras eklemek ister ve bu, çatının belirlenmiş payını aşarsa ek vergiye tabi oluyor. Doğrudan bir yasak değil, ama projeleri yukarı doğru büyümekten uzaklaştıran bir teşvik mekanizması.

Başka bir kural daha var: klima üniteleri, su depoları gibi çatı ekipmanları dışarı taşarak silueti bozmamalı; bunlar özel duvarların ardında gizlenmeli.

Hükümet ne diyor?

Umman hükümeti ülke çapında yeni bir yapı kodu üzerinde çalışıyor. Amaç, taşıyıcı güvenlikten yüksekliğe kadar tüm inşaat kurallarını tek çatı altında toplamak.

Taslakta uluslararası uzmanlar da yer alıyor. Plan, iklimi, arazi yapısını ve hatta sakinlerin alışkanlıklarını hesaba katmayı öngörüyor. Tam metin yayımlanmadan, yükseklik sınırlarının ne olacağını kesin söylemek güç.

Resmî açıklamalara bakılırsa, gökdelenler Maskat’ın gündeminde—şimdi de gelecekte de—yok. Kent, büyümeyi ölçülü ve bağlama duyarlı tutmakta kararlı görünüyor.

Maskat neden alçak katlıyı seçiyor?

• Tarihî kimlik. Şehir, kendine özgü atmosferini korumak istiyor. Yüksek yapılar, tanıdık silueti delip geçerdi.

• Sıcak ve iklim. Uzun binalar güçlü iklimlendirme, daha fazla enerji ve karmaşık mühendislik gerektirir—çöl koşullarında maliyetli ve her zaman verimli değil.

• Arazi. Maskat dağların arasında ve bölgede yağmurlar taşkınlara yol açabiliyor. Bu da dikey hedefleri sınırlıyor.

• Sakin büyüme. Kent yönetimi ani sıçramalardan çok dengeli ilerlemeyi tercih ediyor. Yeni projeler sıkı inceleme ve onay süreçlerinden geçiyor.

Peki daha yükseğe çıkmaya karar verirlerse?

Kuramsal olarak mümkün. Belki bir gün yeni bölgelerde daha yüksek binalara izin verilebilir. Şimdilik, gökdelen sayılacak tek bir onaylı proje yok.

Tüm işaretler, kentin görünümünü korumakta kararlı olduğuna çıkıyor. Hazırlık aşamasındaki yapı kodunun rotayı tersine çevirmesi de pek olası görünmüyor. Ölçülülük burada değer görüyor; inşaat, geleneğe ve manzaraya saygılı ilerliyor.

Sonuç

Maskat, gökyüzünü fethetmeye çalışmadan da büyünebileceğini gösteriyor. Ruhunu korumak, 100 metrelik kulelerle dünyayı etkilemekten daha önemli. Yüksekliğe dair kapsamlı bir yasak doğrulanmış değil; ancak mevcut kurallar ve yetkililerin yaklaşımı yeterince açık: Maskat benzemek istemiyor. Sessiz avantajı da bu.

Kendine sadık kalan kentlerden hoşlanıyorsanız, planlarınız şimdilik kâğıt üzerinde kalsa bile Maskat listenizde bir yer hak ediyor.