Bhavai: Rajasthan’ın testilerle icra edilen geleneksel dansı

Bazı danslar görkemli kostümleriyle parıldar, bazılarıysa salt hareket enerjisiyle büyüler. Ama Hindistan’dan gelen öyle bir gelenek var ki, insanı olduğu yerde durdurur: Bhavai. Sahneye çıkan bir kadın, testileri başında — biri diğerinin üstüne — üst üste dizer ve dans etmeye başlar. Kimi zaman bunu bir kılıcın ağzında, camın üzerinde ya da metal bir tasın kenarında yapar. Bu bir sirk numarası değil; Hindistan’da kuşaktan kuşağa aktarılan canlı bir kültür damarının parçası.

Gündelik olandan sanata

Bu dans tiyatrolarda doğmadı; köy yaşamından filizlendi. Rajasthan gibi sıcak ve kurak bölgelerde kadınlar her gün su almak için yürür, kapları başlarında dengede taşıyarak evlerine getirirdi — üstelik çoğu zaman tek bir kap değil, üst üste dizilmiş adeta bir kule. Bu zorunluluk dengeyi ve beceriyi inceltti.

Zamanla bu gündelik hüner bir gösteriye dönüştü. Bhavai festivallerde ve kutlamalarda boy göstermeye başladı. Bugün Rajasthan’da ve komşu Gujarat’ta görülebilir. Her bölge kendi dokunuşunu katar; özüyse aynı kalır: kadınlar başlarında testilerle dans eder, hayranlık uyandıran bir kontrol ve sessiz bir kararlılık sergiler.

Sahnede neler olur

Genellikle tek bir testiyle başlar. Ardından ikinci, üçüncü… kimi zaman sekiz hatta dokuz olur. Dansçı yerinde durmaz; akar, süzülür, döner, hatta yumuşak çömelmelere iner. Bazen kılıcın keskin kenarında ya da cam üzerinde dengede kalarak icra eder.

Üzerinde parlak geleneksel kıyafetler vardır: payetler ve minik aynalarla ışıldayan uzun, kloş bir etek; kısa bir bluz ve akışkan bir örtü. Işık her şeye takılır; seyirci, her ölçülü adımda kendini nefesini tutarken bulur.

Müzik canlıdır — davullar, telli çalgılar ve vokaller eşlik eder. Çoğu zaman halk ezgileri tonu belirler; hikâyeleri ve duyguları taşır.

Dansın ardındaki anlam

İlk bakışta Bhavai yalnızca güzel bir gösteri gibi durabilir. Oysa daha derine indiğinizde başka bir şey anlatır: Hintli kadınların dayanıklılığı ve gücü, zorlu rutinlerin altından kalkarken dingin ve zarif kalabilme becerisi.

Buradaki denge, fiziksel olanın ötesine geçer. Dansçı başında kırılgan bir yapıyı taşırken gülümser ve rahatça hareket eder — hayat sertleştiğinde bile sarsılmadan kalmaya dair sakin bir benzetme gibi.

Korunmaya değer bir gelenek

Ne yazık ki böyle icralar gitgide seyrekleşiyor. Pek çok genç modern kariyerlere ve eğlenceye yöneliyor; Bhavai artık çoğunlukla festivallerde ve kültürel etkinliklerde karşımıza çıkıyor.

Yine de iyi haberler var. 2025’te Hindistan’da Bhavai’yi belgeleme ve koruma çabaları başladı — videolar kaydediliyor, icracıların öyküleri derleniyor, geleneğin izleri inceleniyor. Bu emek, sanatın silinip gitmesini önleyebilir.

İcracılar dansı Hindistan sınırlarının ötesine de taşıdı; örneğin Avustralya ve Yeni Zelanda’ya. Bu durum, ilginin hâlâ diri olduğunu ve Bhavai’nin önünde bir gelecek bulunduğunu gösteriyor.

Neden herkese seslenebilir

Hindistan’a bir yolculuk planınız olmasa bile, Bhavai’yi keşfetmek ülkenin kültürüyle temas kurmanın zahmetsiz bir yolu. Bir video izleyin, bir fotoğraf galerisine göz atın — hayran kalmamak zor.

Bu dans çok şey söyler: kadınların gücü, ustalık ve sanatın sıradanın içinden nasıl filizlenebileceği üzerine. Üstelik ilham verir. Sonuçta, başında dokuz testiyle dans etmek, açıkçası, şaşkınlık uyandıran bir beceri.