Sevan Gölü rehberi: yazın canlı, kışın dingin Ermenistan’ın incisi

Ermenistan’da, deniz seviyesinden neredeyse iki kilometre yüksekte, uçsuz bucaksız Sevan Gölü uzanıyor. O kadar geniş ki tüm Kafkasya’nın en büyüğü sayılıyor. Ama burada asıl mesele boyut değil, değişkenlik. Yazın Sevan sıcak, parlak, canlı; kışın soğuk, dingin, sanki uykuya dalmış. Aynı gölün iki ayrı hâli gibi.

Yaz: sıcak su, parlak güneş ve her yerde hayat

Sevan’da yaz ayları doğanın gerçek bir şöleni. Temmuz ve ağustosta hava yaklaşık 28°C’ye ısınır, güneş günün büyük bölümünde kendini gösterir. İnsanlar yüzmeye, güneşlenmeye, tekneyle açılmaya gelir. Su ılıktır, kıyılar yeşildir. Her şey kıpırdar, uğuldar, hışırdar.

Yerliler Sevan’ı sık sık Ermenistan’ın incisi diye anar; yazın bu benzetme daha da yerini bulur. Turizm hızlanır, plajlar açılır, manzara canlanır. Ama hareket bereketle birlikte yük de getirir: daha çok insan demek daha çok çöp, daha çok gürültü, daha çok devinim demek. Göl ve sakinleri bu baskıyı hisseder.

Kış: sükûnet, buz ve karlı kıyılar

Kış gelince sahne birden değişir. Sıcaklıklar -10°C’ye kadar düşebilir. Aralıkta neredeyse gün aşırı kar yağar. Gölün üstü buzla kaplanır, hava keskinleşir, çevre karın beyazında soluklaşır.

Gürültü patırtı yoktur—yalnızca buz, rüzgâr ve sessizlik. Yerliler, kışın gölün sanki uyuduğunu söyler. Turist sayısı azalır, doğa duraklar. Hâkim duygu başkadır: sakince ama biraz da sert.

İlkbahar ve sonbahar: geçiş mevsimleri

İlkbaharla birlikte kar erir, uyanış başlar. Göl yavaş yavaş çözülür, kuşlar görünür, ağaçlar yeşile döner. Sonbaharda ise tersine bir hazırlık: her şey dinlenmeye koyulur. Su soğur, günler kısalır, renkler solar.

Bunlar gölün menteşe anlarıdır—ne yaz ne kış; arada, ama kendince çekici.

Neden önemli

Sevan sadece güzel bir göl değil; kendine has bir yer. Ona ulaşan suyun neredeyse tamamı sonra buharlaşıyor—ender rastlanan bir durum. Üstelik Sevan dağların yükseklerinde yer aldığı için kendine özgü bir iklime sahip: kışları çok soğuk, yazları ılımlı sıcak. Bu sallantılar bitkileri, hayvanları ve insanların göl suyunu nasıl kullandığını etkiler.

Kışın doğa dinlenir; yazın uyanır. Bu ritim önemli. Bozulması kolay, eski hâline gelmesi zor.

Doğanın hissettikleri

Sevan her mevsim değişir. Yazın canlı ve gür; kışın sessiz ve huzurlu. İlkbahar ve sonbaharda geçiş hâlindedir, biraz da esrarengiz. Sıradan bir gölden çok, kendi ritmi olan yaşayan bir varlık gibi hissettirir.

Ermenistan’a hiç gitmemiş olsanız bile bu karşıtlığı gözünüzde canlandırmak kolay. Sevan, sıcakla ayazın, hareketle sükûnetin aynı yerde nasıl yan yana durabildiğini gösterir—hepsi daha büyük bir doğal döngünün parçaları.