Jezioro Lonar w Maharasztrze: meteorytowy krater i cud natury

Wyobraź sobie miejsce, w którym kosmos dosłownie odcisnął ślad na Ziemi. To wcale nie science fiction, lecz realny zakątek Indii w stanie Maharasztra — niezwykłe jezioro Lonar. Powstałe po uderzeniu meteorytu, do dziś uchodzi za jeden z najbardziej osobliwych cudów przyrody w kraju.

Jak powstało to jezioro?

Tysiące lat temu meteoryt z ogromną prędkością wbił się w podłoże. Przebił twardą skałę bazaltową i wyrzeźbił rozległy krater. Z czasem zagłębienie wypełniła woda, tworząc jezioro Lonar. Misa ma około 1,2 kilometra średnicy i sięga ponad 130 metrów głębokości.

Naukowcy wciąż spierają się o datę uderzenia. Jedni wskazują na około 52 tysiące lat temu, inni przesuwają ją nawet do 570 tysięcy lat wstecz. Pewne jest natomiast jego wyjątkowe podłoże: kraterów powstałych w skale bazaltowej na Ziemi nie stwierdzono nigdzie indziej. Łatwo wyobrazić sobie moment zderzenia — i równie łatwo zrozumieć, dlaczego to miejsce tak przyciąga uwagę.

Co sprawia, że woda jest tak niezwykła?

W przeciwieństwie do typowych jezior słodkowodnych, Lonar jest jednocześnie słone i alkaliczne, bogate w sodę. Taki skład wynika z lokalnej geologii i z faktu, że jezioro nie łączy się z innymi zbiornikami — co napływa, zazwyczaj zostaje. Powstaje surowe środowisko, w którym przetrwają tylko nieliczne formy życia.

Natura jednak potrafi się dostosować. W wodzie żyją wyspecjalizowane mikroorganizmy, rzadko spotykane w innych miejscach. Badacze przyglądają się im, by lepiej zrozumieć funkcjonowanie życia w ekstremalnych warunkach — także na tak niegościnnych światach jak Mars. Brzmi śmiało, ale to, co dzieje się w wodach Lonar, czyni tę tezę przekonującą.

Życie wokół krateru

Mimo nietypowej chemii jeziora, krawędź krateru i jego otoczenie tętnią życiem: rosną tu drzewa, słychać ptaki, kręcą się drobne zwierzęta. Obszar ma status pomnika przyrody i podlega ochronie państwa. Jest też zaliczany do miejsc o globalnym znaczeniu przyrodniczym ze względu na niepowtarzalny ekosystem.

Ochrona takiego miejsca nie jest prosta. W minionym roku nie odnotowano poważnych zagrożeń, jednak zmiany klimatyczne i presja człowieka mogą w przyszłości wystawić jezioro na próbę. Jak na krajobraz ukształtowany kosmicznym ciosem, ta równowaga wciąż wydaje się zaskakująco krucha.

Świątynie, legendy i cisza wieków

Historia Lonar to nie tylko przyroda, lecz także kultura. Według legendy to tu pokonano demona o imieniu Lonasur — stąd nazwa. Brzegi jeziora do dziś okalają wiekowe świątynie z misternymi zdobieniami, każda jak fragment dawnej opowieści Indii.

Pielgrzymi i podróżni nadal tu zaglądają, choć miejsce pozostaje poza głównym turystycznym nurtem. Ta cisza tylko wzmacnia jego urok, jakby krater od dawna odmierzał własny czas.

Nawet jeśli tam nie dotrzesz

Lonar nie wymaga biletu lotniczego, by zrobić wrażenie. Już sama opowieść wybrzmiewa: bezpośrednie połączenie między Ziemią a kosmosem, między tym, co było, a tym, co jest. Niewiele miejsc pokazuje to tak wyraźnie — trwałe przypomnienie, jak zdumiewająca potrafi być nasza planeta.