Astana: od Akmolinska po Nur-Sultan i z powrotem

Astana to coś więcej niż stolica Kazachstanu. To miasto, które kilkakrotnie zmieniało nazwę, a każda z tych zmian niesie własną opowieść — splecioną z polityką, symboliką i szerszymi przeobrażeniami, jakie przechodził kraj. Trudno uznać je za czysto formalne.

Jak to się zaczęło

W miejscu dzisiejszej Astany w XII–XIV wieku istniała średniowieczna osada Bozok, o czym świadczą znaleziska archeologiczne. Nowoczesne miasto zaczęło się kształtować w 1830 roku, gdy powstał tu wojskowy przyczółek Akmolinsk — jeden z przygranicznych posterunków Imperium Rosyjskiego na stepie.

W czasach sowieckich, w 1961 roku, miasto otrzymało nową nazwę: Tselinograd, wybraną na cześć kampanii zagospodarowania dziewiczych ziem. Podkreślała ona rolniczą rolę regionu.

Po uzyskaniu przez Kazachstan niepodległości miasto przemianowano na Akmola. Wtedy prezydent Nursultan Nazarbayev zdecydował o przeniesieniu stolicy z Ałmaty właśnie tutaj. W 1997 roku Akmola oficjalnie została nową stolicą kraju.

Skąd nazwa Astana

W 1998 roku miasto otrzymało kolejną nazwę — Astana, która po kazachsku po prostu oznacza „stolicę”. Wybór był prosty, neutralny i łatwy do wymówienia w różnych językach. Oddawał nową rolę ośrodka — centrum młodego państwa, które zaczynało budować swoją niezależność.

Razem z nowym statusem przyszła szeroko zakrojona rozbudowa. Architekci przygotowali plan przekształcenia miasta w nowoczesną metropolię. Obok szerokich alei wyrastały niekonwencjonalne gmachy, a linia horyzontu zaczęła przypominać miasto przyszłości.

Dlaczego później pojawiło się Nur-Sultan

W 2019 roku nastąpiło kolejne przemianowanie. Po tym, jak Nursultan Nazarbayev ustąpił z urzędu prezydenta, jego następca, Kassym-Jomart Tokayev, zaproponował, by nazwać stolicę Nur-Sultan — jako gest szacunku wobec pierwszego przywódcy kraju.

Decyzję podjęto szybko, ale reakcje opinii publicznej były mieszane. Część popierała inicjatywę, wielu jednak uznało, że nazywanie miasta imieniem żyjącego polityka nie jest najlepszym pomysłem. Mimo to nazwa utrzymała się prawie trzy lata.

Powrót do Astany

We wrześniu 2022 roku władze zdecydowały o przywróceniu poprzedniej nazwy — Astana. Według deputowanych, którzy zgłosili tę propozycję, nazwa „Nur-Sultan” nigdy nie zyskała prawdziwej popularności. Powrót powszechnie odczytano jako znak kursu na odnowę i większą otwartość.

Wielu widziało w tym także próbę poluzowania silnego związku stolicy z przeszłością i przesunięcia akcentu ku tożsamości bardziej współczesnej i neutralnej.

Co oznaczały te zmiany nazw

Na pierwszy rzut oka zmiana nazwy może wydawać się kwestią szyldów i dokumentów. W przypadku Astany każda z nich odzwierciedlała jednak szerszy zwrot w historii kraju.

Tselinograd — symbol epoki radzieckiej i kampanii zagospodarowania dziewiczych ziem.

Akmola — powrót do historycznych korzeni.

Astana — nowa stolica świeżo niepodległego państwa.

Nur-Sultan — próba upamiętnienia pierwszego prezydenta.

Znów Astana — ruch w stronę zmiany i świeższego spojrzenia w przyszłość.

Te przesunięcia dotknęły czegoś więcej niż map i urzędowych pieczęci; wpływały też na nastroje społeczne. W tym sensie nazwy miasta działały jak lustro, w którym odbijała się ewolucja kraju.

Co dalej?

Dziś Astana to nie tylko etykieta — to marka rozpoznawalna poza granicami Kazachstanu. Wielu liczy, że nazwa pozostanie teraz stabilna. Jeśli historia miasta coś podpowiada, to to, że zmiana zawsze jest możliwa. Na razie to właśnie stałość może wybrzmiewać równie mocno jak każdy nowy symbol.